Cardano kích hoạt Van Rossem, hard fork đầu tiên do cộng đồng tự quyết

Cardano kích hoạt Van Rossem, hard fork đầu tiên do cộng đồng tự quyết. Ảnh: CoinGape

Cardano kích hoạt thành công hard fork Van Rossem, đưa mainnet lên phiên bản giao thức 11 vào ngày 19/07, đánh dấu cột mốc đặc biệt trong lịch sử blockchain này. Lần đầu tiên, một bản nâng cấp lớn được cộng đồng thông qua và triển khai, chứ không phải do Input Output – công ty kỹ thuật đứng sau Cardano – trực tiếp định đoạt.

Now that van Rossem is live, what changes for builders?

Protocol Version 11 adds constant-time array indexing, native Value handling, faster list traversal, and new cryptographic primitives.

Built-ins now work across Plutus V1, V2, and V3. Transaction shape stays the same. https://t.co/lpUO158oJA

— Input Output Group (@IOGroup) July 20, 2026

Van Rossem thực chất là phép thử đầu tiên cho mô hình quản trị phi tập trung mà Cardano theo đuổi từ kỷ nguyên Voltaire, mở ra giai đoạn mà quyền quyết định tương lai mạng lưới đang dịch chuyển từ nhóm sáng lập sang cộng đồng nắm giữ ADA.

Cardano’s protocol and governance are already decentralized. Now its engineering is too.

“The last stage of the Voltaire era is full decentralization of node and reference blueprint development. Since 2024, IOG and its partners have carefully managed a process that will conclude… pic.twitter.com/zCCgu6ahco

— Input Output Group (@IOGroup) July 17, 2026

Theo dữ liệu trên Cardanoscan, đề xuất nâng cấp đã vượt qua cả 3 tầng biểu quyết gồm đại diện được người nắm giữ ADA ủy quyền DRep, các nhà vận hành stake pool (SPO) và Constitutional Committee. DRep ủng hộ với tỷ lệ 78,97%, cao hơn mức tối thiểu 60%; Constitutional Committee nhất trí 7/7; trong khi SPO là nhóm thận trọng nhất với tỷ lệ thông qua 53,02%, vừa đủ vượt ngưỡng 51%.

Constitutional Committee gồm 7 thành viên, có nhiệm vụ xác minh các đề xuất nâng cấp có tuân thủ Hiến pháp Cardano hay không. Đây là một phần trong mô hình quản trị mà Cardano đã từng bước xây dựng từ hard fork Chang năm 2024, sự kiện lần đầu đưa cơ chế bỏ phiếu on-chain vào mạng lưới, trước khi hard fork Plomin đầu năm 2025 trao cho người nắm giữ token quyền tham gia quyết định thực chất đối với hướng đi của giao thức.

Hard fork mới nhất được đặt theo tên Max van Rossem, một nhà đóng góp người Hà Lan của Cardano đã qua đời vào tháng 10/2025. Ông từng đảm nhiệm nhiều vai trò trong hệ sinh thái, từ nhà phát triển, đại diện được bầu, nhà vận hành node cho tới đại biểu hiến pháp, đồng thời góp phần định hình chính hệ thống quản trị đang được sử dụng để kích hoạt bản nâng cấp mang tên mình.

Về mặt kỹ thuật, Van Rossem là một hard fork nội kỷ nguyên (intra-era), tức nâng cấp có mục tiêu trong cùng kỷ nguyên Conway mà không tái cấu trúc nền tảng cốt lõi của Cardano. Quá trình chuyển đổi diễn ra mà không gây gián đoạn mạng lưới, trong khi cấu trúc giao dịch vẫn được giữ nguyên.

Vì vậy, người dùng phổ thông gần như không nhận thấy thay đổi ngay lập tức. ADA vẫn được gửi và nhận như trước, ví không cần thay đổi cách sử dụng và phí giao dịch cơ bản không bị điều chỉnh.

Tuy nhiên, phía sau lại là một loạt cải tiến dành cho các nhà phát triển. Van Rossem gồm 5 cải tiến kỹ thuật, đáng chú ý là các nâng cấp cho Plutus, công cụ mật mã mới và một thay đổi bảo mật yêu cầu mỗi stake pool phải sử dụng khóa mật mã duy nhất. Việc hard fork diễn ra zero downtime cũng cho thấy quá trình chuyển đổi sang Protocol Version 11 được thực hiện mà không làm gián đoạn hoạt động của mạng lưới. 

Một trong những mục tiêu quan trọng nhất của Van Rossem là giảm chi phí thực thi Plutus – ngôn ngữ lập trình smart contract đứng sau các ứng dụng DeFi, NFT marketplace và công cụ thanh toán on-chain trên Cardano.

Chi phí thực thi thấp hơn đồng nghĩa các nhà phát triển có thể xây dựng những ứng dụng phức tạp hơn với mức tài nguyên thấp hơn. Người dùng cuối về lâu dài có thể hưởng lợi từ phí tương tác rẻ hơn, nhưng lợi ích này không tự động xuất hiện sau hard fork. Các nhà phát triển vẫn phải điều chỉnh hoặc triển khai lại smart contract để tận dụng các cải tiến mới.

Van Rossem cũng tích hợp thêm các công cụ mật mã nhằm tăng tốc quá trình xác thực chữ ký số, đồng thời bổ sung một thay đổi bảo mật yêu cầu mỗi stake pool phải sử dụng khóa mật mã duy nhất, qua đó đóng một đường tấn công đã được xác định trong thiết kế giao thức.

Van Rossem được xem là tiền đề kỹ thuật bắt buộc cho Ouroboros Leios, bản nâng cấp lớn tiếp theo của Cardano nhằm tái thiết kế cách mạng lưới xử lý giao dịch. Theo kế hoạch, Leios có thể đưa thông lượng của Cardano lên mức cao hơn 30-65 lần so với hiện tại, với mục tiêu vượt 1.000 giao dịch/giây.

Charles Hoskinson, nhà sáng lập Cardano, kỳ vọng Leios có thể lên mainnet trước cuối năm 2026. Trong khi đó, testnet công khai Musashi Dojo đã được triển khai từ ngày 23/06, mở đường cho quá trình kiểm thử trước khi công nghệ này được đưa vào mạng lưới chính thức.

Giá ADA phản ứng tích cực quanh thời điểm nâng cấp. Trước khi hard fork diễn ra, ADA tăng khoảng 5% lên vùng 0,168 USD. Sau khi nâng cấp đi vào hoạt động, ADA tiếp tục dâng trào mạnh lên 0,176 USD mỗi đồng, tổng thể đã tăng hơn 10% trong 7 ngày gần nhất.

Biến động giá ADA trong 7 ngày gần nhất, ảnh chụp màn hình trên CoinGecko lúc 02:00 PM ngày 21/07/2026

Theo dữ liệu được dẫn lại từ Santiment, nhóm cá voi nắm giữ từ 100.000 đến 100 triệu ADA đã nâng lượng tài sản lên mức cao nhất kể từ năm 2023, trong khi nhóm holder nhỏ hơn lại có xu hướng giảm mức độ tiếp xúc, cho thấy dòng tiền lớn đang âm thầm tích lũy, dù tâm lý trên toàn thị trường vẫn chưa thực sự chuyển sang trạng thái bullish.

✍️ TL;DR: Cardano’s key stakeholder holdings reach a 3.5 year high
📊 Metrics Used: Supply Distribution
🔗 Live Chart: https://t.co/9lzM6kxdcb

🦈 Cardano’s 100K to 100M ADA wallets now hold more than 25.6B coins, their highest level since February, 2023.

📉 Retail is doing the… pic.twitter.com/7iHLl5xyHT

— Santiment Intelligence (@SantimentData) July 13, 2026

Coin68 tổng hợp