Chainalysis: Việt Nam có 8,1 tỷ USD hoạt động crypto có thể phát sinh thuế trong năm 2025

Việt Nam có khoảng 8,1 tỷ USD hoạt động crypto có thể phát sinh nghĩa vụ thuế trong năm 2025.

Việt Nam được ước tính có khoảng 8,1 tỷ USD hoạt động liên quan đến tiền mã hóa (crypto) có khả năng phát sinh nghĩa vụ thuế trong năm 2025, đưa Việt Nam vào nhóm 15 quốc gia có quy mô hoạt động crypto chịu tác động bởi vấn đề thuế lớn nhất thế giới. Con số này được Chainalysis đưa ra trong báo cáo phân tích về hoạt động crypto và cơ chế báo cáo thuế theo Crypto-Asset Reporting Framework (CARF) của OECD.

Theo ước tính của Chainalysis, trong tổng quy mô 8,1 tỷ USD của Việt Nam, khoảng 1,1 tỷ USD đến từ các hoạt động tạo thu nhập như mining, staking và lending. Đây là những hoạt động mà người dùng có thể nhận được phần thưởng hoặc thu nhập từ việc tham gia vào hệ sinh thái crypto.

Khoảng 1,8 tỷ USD khác được xác định là khoản lợi nhuận đã được chốt từ hoạt động giao dịch hoặc bán tài sản crypto. Điểm đáng chú ý là đây là phần lợi nhuận đã thực hiện, thay vì chỉ phản ánh mức tăng giá trên giấy của các tài sản mà nhà đầu tư vẫn đang nắm giữ.

Phần lớn nhất trong cơ cấu nói trên là khoảng 5,2 tỷ USD liên quan đến các khoản thanh toán bằng crypto. Điều này cho thấy hoạt động sử dụng tài sản kỹ thuật số không chỉ tập trung vào đầu tư và giao dịch, mà còn bao gồm các hoạt động thanh toán có khả năng liên quan đến nghĩa vụ thuế tùy thuộc vào quy định của từng quốc gia.

Nếu đặt quy mô 8,1 tỷ USD hoạt động crypto có khả năng phát sinh thuế tại Việt Nam bên cạnh tổng thu ngân sách nhà nước, con số này tương đương khoảng 9,01%. Xét theo tỷ trọng này, Việt Nam được xếp vào nhóm 6 quốc gia đứng đầu thế giới trong số liệu mà Chainalysis đưa ra.

Trên phạm vi toàn cầu, Chainalysis ước tính tổng quy mô hoạt động crypto có khả năng phát sinh nghĩa vụ thuế đạt ít nhất khoảng 457 tỷ USD. Mỹ đứng đầu danh sách với khoảng 112,6 tỷ USD, tương đương gần 25% tổng quy mô toàn cầu.

Xét theo khu vực, Bắc Mỹ dẫn đầu với khoảng 134,6 tỷ USD hoạt động crypto có khả năng phát sinh thuế. Liên minh châu Âu đứng thứ hai với 125,1 tỷ USD, tiếp theo là Đông Á với 54,7 tỷ USD và Đông Nam Á với 44,9 tỷ USD.

Tuy nhiên, một điểm quan trọng trong báo cáo là phần lớn hoạt động crypto nói trên hiện vẫn nằm ngoài phạm vi của hệ thống báo cáo thuế crypto CARF. Chainalysis ước tính khoảng 86%, tương đương 393 tỷ USD, chưa nằm trong phạm vi mà CARF có thể bao phủ. Các hoạt động nằm ngoài hệ thống này chủ yếu liên quan đến DeFi, sàn giao dịch phi tập trung (DEX), giao dịch ngang hàng (P2P) và các giao dịch được thực hiện thông qua ví tự lưu ký.

Điều này xuất phát từ đặc điểm của hệ sinh thái crypto. Khác với giao dịch thông qua các nền tảng tập trung có thể xác định người dùng và lưu trữ dữ liệu giao dịch, DeFi, DEX và ví tự lưu ký cho phép người dùng thực hiện giao dịch trực tiếp trên blockchain mà không nhất thiết phải thông qua một tổ chức trung gian truyền thống.

CARF được OECD phát triển nhằm tạo ra một khuôn khổ quốc tế để các cơ quan thuế có thể thu thập và trao đổi thông tin liên quan đến tài sản crypto. Về cơ bản, cơ chế này hướng tới việc tăng khả năng minh bạch hóa các giao dịch tài sản kỹ thuật số xuyên biên giới, tương tự cách các cơ chế báo cáo thông tin tài chính quốc tế đã được triển khai đối với tài sản tài chính truyền thống.

Tuy nhiên, con số 8,1 tỷ USD của Việt Nam cũng cần được hiểu đúng. Đây không đồng nghĩa với việc Việt Nam có thể thu ngay 8,1 tỷ USD tiền thuế từ hoạt động crypto. Con số mà Chainalysis đưa ra là quy mô hoạt động có khả năng phát sinh nghĩa vụ thuế, chứ không phải số tiền thuế phải nộp hoặc số tiền ngân sách nhà nước chắc chắn sẽ thu được.

Bên cạnh đó, Chainalysis cho biết ước tính này mới dựa trên dữ liệu từ 6 blockchain lớn và chưa bao gồm đầy đủ các giao dịch nội bộ diễn ra trên các sàn giao dịch tập trung (CEX), chẳng hạn như staking và lending. Vì vậy, quy mô hoạt động crypto thực tế có khả năng chịu tác động của chính sách thuế có thể còn lớn hơn mức 8,1 tỷ USD được ước tính.

Đối với Việt Nam, vấn đề này ngày càng đáng chú ý trong bối cảnh thị trường tài sản số đang được đưa vào phạm vi quản lý rõ ràng hơn. Khi hoạt động crypto phát triển và dữ liệu giao dịch ngày càng đầy đủ, việc xác định cách tính thu nhập, lợi nhuận, thời điểm phát sinh nghĩa vụ thuế cũng như trách nhiệm báo cáo của nhà đầu tư sẽ trở thành những vấn đề quan trọng đối với thị trường.