Quốc hội thông qua Luật phòng chống rửa tiền với tài sản mã hóa

Quốc hội thông qua Luật phòng chống rửa tiền với tài sản mã hóa. Ảnh: TTCP

Quốc hội luật hóa 15 dấu hiệu rửa tiền mã hoá

Chiều 24/08, với 473/476 đại biểu có mặt tán thành, tương đương 94,6%, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng. Luật sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 01/12/2026, đưa dịch vụ tài sản mã hóa vào nhóm đối tượng báo cáo theo pháp luật về phòng, chống rửa tiền.

Theo quy định mới, các tổ chức cung ứng dịch vụ tài sản mã hóa thuộc diện báo cáo phải thực hiện nghĩa vụ phòng, chống rửa tiền và báo cáo giao dịch đáng ngờ cho Ngân hàng Nhà nước khi có nghi ngờ tài sản trong giao dịch là tài sản do phạm tội mà có.

Luật bổ sung 15 dấu hiệu đáng ngờ trong lĩnh vực tài sản mã hóa, tập trung mạnh vào cách thức luân chuyển tài sản và khả năng che giấu nguồn tiền. Các trường hợp đáng chú ý bao gồm:

• Chia nhỏ giao dịch thành nhiều khoản dưới ngưỡng báo cáo; thực hiện nhiều giao dịch lớn trong thời gian ngắn nhưng không có mục đích rõ ràng.
• Liên tục nạp, giao dịch và rút tài sản ngay sau khi mở tài khoản, hoặc chuyển đổi qua nhiều loại tài sản mã hóa mà không có mục đích hợp lý.
• Chuyển tài sản mã hóa sang tiền pháp định trong điều kiện bất lợi về giá, chấp nhận thua lỗ hoặc chịu mức phí giao dịch cao bất thường.
• Giao dịch qua mixer, sử dụng tài sản mã hóa tăng cường ẩn danh hoặc chuyển đổi liên tục giữa tài sản công khai và tài sản ẩn danh. Các tài sản có lịch sử nạp, rút qua cross-chain bridge rủi ro cao cũng thuộc diện giám sát.
• Sử dụng công cụ ẩn danh danh tính hoặc địa chỉ IP; nhiều tài khoản đứng tên khác nhau nhưng cùng thiết bị hoặc IP, hoặc thường xuyên thay đổi thông tin nhận dạng không phù hợp với hành vi sử dụng.
• Ví hoặc tài sản liên quan đến hoạt động bất hợp pháp, có nguồn gốc từ mixer hoặc tổ chức cung cấp dịch vụ thiếu kiểm soát AML; giao dịch với nền tảng chưa được cấp phép, đã bị cảnh báo, đình chỉ hoặc thu hồi giấy phép. Trường hợp khách hàng có dấu hiệu đứng tên hộ, bị lợi dụng làm trung gian hoặc là nạn nhân của lừa đảo cũng được tính đến.
• Chuyển tài sản tới các tổ chức cung cấp dịch vụ tại quốc gia, vùng lãnh thổ nằm trong danh sách cảnh báo của FATF hoặc chưa hoàn thiện khung AML/CFT đối với tài sản mã hóa, nhưng không có mối liên hệ hợp lý với nơi cư trú hoặc hoạt động của khách hàng.

Trong quá trình thảo luận, các đại biểu Quốc hội lưu ý 15 dấu hiệu này cần được cập nhật theo sự phát triển nhanh của công nghệ và phương thức phạm tội mới. Cùng với đó là yêu cầu về dữ liệu, công nghệ và nhân lực để các tổ chức có thể thực sự nhận diện và báo cáo rủi ro.

Áp lực tuân thủ tăng mạnh

Việt Nam đang đẩy mạnh thực thi các cam kết quốc tế về chống rửa tiền và tài trợ khủng bố. Ngày 26/06, Chính phủ ban hành Quyết định 1139/QĐ-TTg về Kế hoạch hành động quốc gia thực hiện các cam kết với Lực lượng Đặc nhiệm Tài chính (FATF), trong đó mục tiêu là triển khai các biện pháp cần thiết để đưa Việt Nam ra khỏi danh sách rà soát tăng cường.

Theo Thanh tra Chính phủ, Việt Nam gia nhập Nhóm châu Á – Thái Bình Dương về chống rửa tiền (APG) từ năm 2007 và đã trải qua hai vòng đánh giá đa phương vào năm 2009 và 2019. Tính đến tháng 05/2026, Việt Nam còn 14/17 hành động cần tiếp tục thực hiện, trong khi vòng đánh giá đa phương lần thứ ba dự kiến diễn ra vào năm 2028.

Ngay trong ngày 24/08, Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Lê Tiến Đạt giao Cục VI nghiên cứu, đề xuất ít nhất một cuộc thanh tra chuyên đề về việc chấp hành pháp luật phòng, chống rửa tiền từ nay đến cuối năm. Các Cục V, VI, VII, IX và XI cũng được yêu cầu nghiên cứu, đề xuất ít nhất một cuộc thanh tra có nội dung về phòng, chống rửa tiền trong kế hoạch năm 2027, tập trung vào các lĩnh vực có nguy cơ rủi ro.

Theo phân công mới, Thanh tra Chính phủ sẽ thanh tra hoạt động phòng, chống rửa tiền đối với các đối tượng báo cáo thuộc những lĩnh vực do các bộ, ngành không còn tổ chức thanh tra quản lý. Phạm vi bao gồm nhiều lĩnh vực có rủi ro cao như bảo hiểm nhân thọ, dịch vụ kế toán, casino, xổ số, đặt cược, bất động sản, kinh doanh kim khí quý và đá quý, công chứng, hành nghề luật sư và trò chơi điện tử trên mạng.

Riêng Bộ Tài chính được giao trách nhiệm thanh tra hoạt động phòng, chống rửa tiền đối với đối tượng báo cáo thuộc lĩnh vực tài sản mã hóa khi được Chính phủ giao, bên cạnh lĩnh vực chứng khoán.

Quy định mới về phòng, chống rửa tiền là một mắt xích trong chuỗi động thái pháp lý ngày càng dày của Việt Nam đối với tài sản số và tài sản mã hóa. Sau khi Luật Công nghiệp Công nghệ số được thông qua giữa năm 2025, Chính phủ đã liên tục bổ sung các lớp quy định cho thị trường mới này như:

• Nghị quyết 05/2025/NQ-CP về thí điểm thị trường tài sản mã hóa, có hiệu lực từ ngày 09/09/2025 và kéo dài trong 5 năm. Nghị quyết đặt nền móng cho việc chào bán, phát hành, giao dịch tài sản mã hóa và cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa tại Việt Nam.
• Các Thông tư 15, 32 và 41 nhằm xử lý những vấn đề thực tế hơn như nguyên tắc kế toán và nghĩa vụ thuế đối với tài sản mã hóa.
• Nghị định 284/2026/NĐ-CP thiết lập khung xử phạt vi phạm hành chính riêng cho thị trường tài sản mã hóa, có hiệu lực từ ngày 01/09/2026.
• Quyết định 1413/QĐ-TTg phê duyệt Đề án Cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam đến năm 2045, đặt tài sản mã hoá trong cùng định hướng thử nghiệm các sản phẩm và dịch vụ liên quan đến tài sản mã hóa, chứng khoán số hóa và token hóa tài sản thực (RWA).

Theo Đại biểu Nhân dân