Vietcombank: Quản lý rủi ro tài sản mã hóa cần cách tiếp cận mới, không thể theo mô hình truyền thống

Việc xây dựng khung pháp lý cho thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn quan trọng, trong đó bài toán quản lý rủi ro và phòng chống rửa tiền tiếp tục là một trong những nội dung được giới chuyên môn và các nhà hoạch định chính sách đặc biệt quan tâm. Theo Chủ tịch Hội đồng quản trị Vietcombank Nguyễn Thanh Tùng, việc kiểm soát các giao dịch liên quan đến tài sản mã hóa không thể chỉ dựa trên những công cụ giám sát dòng tiền vốn được áp dụng lâu nay trong hệ thống ngân hàng.

Ông Nguyễn Thanh Tùng cho rằng đặc điểm của tài sản mã hóa khác biệt đáng kể so với các sản phẩm tài chính truyền thống. Các giao dịch có thể diễn ra liên tục trên phạm vi toàn cầu, sử dụng nhiều blockchain khác nhau, ví điện tử và các nền tảng phi tập trung, khiến phương pháp giám sát thông thường không còn đáp ứng đầy đủ yêu cầu quản lý rủi ro.

Theo đó, các tổ chức tín dụng cần đầu tư mạnh hơn vào hạ tầng công nghệ để theo dõi và phân tích giao dịch trên blockchain, đồng thời ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) nhằm phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường, nhận diện hành vi có nguy cơ liên quan đến rửa tiền, tài trợ khủng bố hoặc gian lận tài chính. Bên cạnh đó, việc tăng cường chia sẻ dữ liệu giữa các ngân hàng, cơ quan quản lý trong nước cũng như hợp tác với các tổ chức quốc tế được xem là yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả giám sát trong bối cảnh dòng tiền xuyên biên giới ngày càng phức tạp.

Lãnh đạo Vietcombank cũng cho rằng các tổ chức tài chính cần chấp nhận chi phí tuân thủ cao hơn nếu muốn xây dựng hệ thống quản trị rủi ro đủ mạnh cho lĩnh vực tài sản mã hóa. Điều này bao gồm đầu tư vào công nghệ phân tích blockchain, hệ thống cảnh báo giao dịch, đội ngũ chuyên gia và các quy trình kiểm soát mới phù hợp với đặc thù của thị trường.

Quan điểm trên cho thấy việc tăng thêm thủ tục hành chính hay quy định giấy tờ không phải là giải pháp cốt lõi để kiểm soát hoạt động liên quan đến tiền mã hóa. Thay vào đó, chính hệ thống giám sát cần được nâng cấp cả về công nghệ lẫn phương pháp tiếp cận để theo kịp tốc độ phát triển của blockchain và tài sản số.

Trong quá trình thảo luận về dự thảo quy định liên quan đến tài sản mã hóa, Chánh án Nguyễn Văn Quảng cũng bày tỏ quan điểm rằng việc quy định quá chi tiết các dấu hiệu nhận diện trong luật có thể khiến hệ thống pháp luật nhanh chóng trở nên lạc hậu khi công nghệ thay đổi. Theo ông, luật nên quy định theo hướng xây dựng khung nguyên tắc chung, còn các tiêu chí và hướng dẫn cụ thể nên giao Chính phủ ban hành và điều chỉnh linh hoạt theo thực tiễn. Cách tiếp cận này được đánh giá sẽ giúp cơ quan quản lý phản ứng nhanh hơn trước những thay đổi liên tục của thị trường tài sản mã hóa mà không phải thường xuyên sửa đổi luật.

Đây cũng là xu hướng được nhiều quốc gia lựa chọn khi xây dựng khung quản lý đối với blockchain và tài sản số. Thay vì cố gắng quy định chi tiết mọi tình huống ngay trong luật, các cơ quan quản lý thường thiết lập nguyên tắc chung, sau đó cập nhật các văn bản hướng dẫn theo sự phát triển của công nghệ và mô hình kinh doanh mới.

Một trong những mục tiêu quan trọng của Việt Nam hiện nay là nâng cao hiệu quả phòng chống rửa tiền để sớm được đưa ra khỏi danh sách giám sát tăng cường (danh sách xám) của Lực lượng Đặc nhiệm Hành động Tài chính (FATF). Việc cải thiện hệ thống quản lý rủi ro, hoàn thiện khung pháp lý đối với tài sản mã hóa và tăng cường năng lực giám sát được kỳ vọng sẽ góp phần đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.